از آموزش نظامی در سوریه تا نگارش تاریخ انقلاب؛ روایت دکتر اصغر ابنالرسول از سالهای مبارزه
در دومین گفتوگو با دکتر سیداصغر ابنالرسول در مرکز پژوهشی کاشانشناسی، بخش دیگری از خاطرات او از سالهای مبارزه پیش از انقلاب اسلامی بازخوانی شد. این گفتوگو به تشریح دلایل هجرت او به سوریه، حضور در دورههای آموزش نظامی با نظارت شهید مصطفی چمران، بازگشت به ایران و تجربه آغاز زندگی مخفی اختصاص داشت؛ موضوعاتی که در کنار روایت او از شیوه نگارش دو جلد کتاب تاریخ انقلاب اسلامی، بخشی از مسیر فعالیتهای سیاسی و مبارزاتی آن دوره را روشن میکند.
اختلاف دیدگاه در گروه منصورون و تصمیم به عزیمت
ابنالرسول در ابتدای روایت خود به وجود دو دیدگاه متفاوت در گروه منصورون اشاره کرد. به گفته او، گروهی از اعضا معتقد بودند باید برای نبردی طولانیمدت در شهرها و با استفاده از تسلیحات سنگین آماده شد؛ دیدگاهی که پس از قیام مردم تبریز در بهمن ۱۳۵۶ در میان بخشی از اعضا تقویت شده بود. در مقابل، گروه دیگری بر ضرورت صبر و انتظار برای روشنشدن تحولات آینده تأکید داشتند.
او و همراهانش از طرفداران دیدگاه نخست بودند و با هماهنگی محسن صفاتی دزفولی و ارتباط با اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان اروپا، تصمیم گرفتند برای گذراندن آموزشهای نظامی به سوریه بروند. این سفر از طریق پاکستان و با استفاده از مدارک هویتی جعلی انجام شد. به روایت ابنالرسول، در این دوره سه نفر از ایران و ۱۷ نفر از اروپا در برنامههای آموزشی شرکت کردند و او علاوه بر حضور در آموزشها، نقش مترجم زبان عربی را نیز بر عهده داشت.
مسیر پاکستان تا دمشق و آموزش با شهید چمران
ابنالرسول درباره مسیر عزیمت خود توضیح داد که با هماهنگی صادق قطبزاده، ابتدا به زاهدان رفت و پس از دیدار با آیتالله خامنهای در ایرانشهر، با همراهی و هماهنگی آقای راشد یزدی، از مرز میرجاوه وارد کویته پاکستان شد. او حدود یک ماه در پاکستان ماند تا مقدمات سفر به سوریه فراهم شود.
پس از ورود به دمشق، صادق قطبزاده او را به شهید مصطفی چمران معرفی کرد. با رسیدن دیگر همراهان از ایران و اروپا، آموزشهای نظامی با محوریت رزم انفرادی آغاز شد. ابنالرسول یادآور شد که در آن زمان ارتش سوریه بر لبنان تسلط داشت و شهید چمران با استفاده از رمز عبور، رفتوآمدهایی میان سوریه و لبنان انجام میداد که او نیز در برخی از این رفتوآمدها همراهش بود.
او همچنین به فضای سیاسی آن روزهای منطقه اشاره کرد؛ دورهای که موضوع ربایش امام موسی صدر در صدر اخبار قرار داشت و در میان مبارزان سوری، لبنانی و فلسطینی، بحثهایی درباره ربایش یک هواپیمای لیبیایی با هدف اعمال فشار بر معمر قذافی مطرح بود. ابنالرسول در ادامه از کمکهای قابلتوجه مرحوم آیتالله خویی به مدارس شیعیان در جنوب لبنان نیز یاد کرد.
بازگشت به ایران و پایان دوره آموزش
با بازگشت امام خمینی به ایران، ابنالرسول و همراهانش تصمیم گرفتند به کشور بازگردند. به گفته او، شهید چمران از آنان خواسته بود تا تکمیل دورههای آموزشی در سوریه بمانند تا بتوانند در بازسازی ارتش ایران نقش مؤثری ایفا کنند؛ بااینحال، آنان در سیزدهم بهمنماه به سفارت ایران در دمشق مراجعه کردند و با همکاری جعفر کاشانی، کاردار وقت سفارت ایران در سوریه، از مسیر ترکیه به ایران بازگشتند.
این بخش از خاطرات، تصویری از ارتباط نیروهای مبارز ایرانی با جریانهای سیاسی و نظامی منطقه در آستانه پیروزی انقلاب ارائه میدهد؛ ارتباطی که در کنار آموزشهای نظامی، تحت تأثیر تحولات لبنان، سوریه و مسئله امام موسی صدر قرار داشت.
آغاز زندگی مخفی و تجربه مواجهه با گذشته
بخش دیگری از روایت ابنالرسول به تصمیم او برای ورود به زندگی مخفی اختصاص داشت. او توضیح داد که حدود یک ماه با این تصمیم درگیر بوده تا سرانجام زندگی مخفی خود را در شهر یزد آغاز کرده است. در این دوره با آقای راشد یزدی آشنا شد و در یکی از خیابانهای شهر، بهطور اتفاقی با آقای حسین دقیقی روبهرو شد؛ فردی که او را شناخت و زمینه گفتوگویی میان آن دو فراهم شد.
این روایت، بخش دیگری از تجربه زیسته او در سالهای مبارزه را بازگو میکند؛ دورهای که تغییر شرایط سیاسی، بازگشت به کشور و ضرورت پنهانماندن، مسیر زندگی و فعالیتهای او را دستخوش تغییر کرده بود.
نظر شما :