هشتادمین نشست تخصصی مرکز پژوهشی کاشان‌شناسی؛ «تبیین جایگاه موزه‌ی فرهنگی کاشان»

در بیست و هفتم تیرماه ۱۴۰۵ مرکز پژوهشی کاشان شناسی میزبان آقای داود حسنعلیان در سالن شهید سلیمانی واقع در سازمان مرکزی بود.  آقای دکتر حیدری، آقای عابدینی و خانم خسروی نیز در جلسه حضور داشتند. آقای حسنعلیان، متولد سال ۱۳۴۴ و دارای مدرک کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی از دانشگاه شهید بهشتی است. وی  پنج سال عضو گروه تحقیقاتی مشترک ایران و آلمان بوده و دو سال نیز ریاست میراث فرهنگی نطنز را برعهده داشته است. در بخشی از این نشست، آقای حسنعلیان به سیر تاریخی کشف سایت باستانی اریسمان پرداخت و بیان کرد که خود نخستین فردی بوده که این منطقه را شناسایی کرده است. او با اشاره به خاطره‌ای از سال ۱۳۶۸ گفت که استادش در کلاس درس ژئومرفولوژی بیان کرده بود که اگر کسی که این رشته را خوب بیاموزد، کوه‌ها نیز با او سخن می‌گویند و قصه‌هایشان را بازگو می‌کنند. همین سخن انگیزه‌ای شد تا او پس از چند جلسه، با موتور به بازدید تپه‌های اطراف اریسمان بپردازد. وی از همراهی فرزندش مصطفی در این مسیر یاد کرد و گفت که در اولین پیمایش و جستجوی منطقه برای نخستین‌بار حجم عظیمی از سفال و سرباره را در منطقه‌ای که فاقد پوشش گیاهی پیدا کرد ذر جایی  نزدیکی به اریسمان که  به علت عدم وجود پوشش گیاهی حتی چوپان ها نیز حضور پیدا نمی کردند . او ابتدا نمونه‌های از سفال و سرباره جمع اوری شده را با خود به دانشگاه تهران برد، اما با استقبال چندانی مواجه نشد، تا این که به سازمان میراث فرهنگی مراجعه کرده، با آقای کبیری که از کارشناسان خبره میراث بود ملاقات کرد. اقای کبیری سن این یافته‌ها را هم‌دوره تمدن سیلک تشخیص داد. بر همین اساس ، حسنعلیان از سال ۱۳۷۱ مطالعات تخصصی روی این سفال‌ها و سرباره‌ها شروع کرد . اولین معرفی و ارایه مطلب در مورد اریسمان در کنفرانس بین المللی ارکئومتالورژی در سال ۱۳۷۶ بواسطه ایشان صورت گرفت. در این کنفرانس  با حضور نمایندگانی از حدود پنجاه کشور برگزار شده بود . او که در آن زمان وسایل و امکان عکاسی نداشت، نمونه‌های واقعی سفال و سرباره را به همایش برد و خطاب به حضار گفت بر خلاف همه و بویژه باستان شناسان که در تاریکی صحبت می کنند ( به دلیل نمایش اسلاید ) من ترجیح می دهم در روشنایی و با ارائه شواهد عینی سخنرانی کنم؛ رویکردی که مورد استقبال حاضران قرار گرفت و به شناخت بهتر آثار و دوره تاریخی و فناوری اریسمان انجامید. به گفته وی، در همان سال تمامی مهمانان کنفرانس با چندین اتوبوس از سایت اریسمان بازدید کردند و کارشناسان خارجی به اتفاق آن را بزرگ‌ترین سایت آرکئومتالوژی پیش از تاریخ ایران توصیف کردند. او همچنین خاطرنشان کرد که در سال ۱۳۷۸ در هنگام برگزاری یک دوره یازده روزه در مورد فلزکاری و معدنکاری کهن که بواسطه آلمانی ها که در باغ فین کاشان برگزار شد در برابر برابر ادعای یکی از پژوهشگران آلمانی مبنی بر اینکه قدیمی ترین کوره ذوب مس کشف شده با قدمت ۳۲۰۰ قبل از میلاد متعلق به کشور اردن هست بلافاصله راهی اریسمان شد و نمونه‌هایی از کوره‌های منطقه با قدمت ۴۲۰۰ پیش از میلاد را به گروه آلمانی ارائه داد. البته حسنعلیان قبل از ورود آلمانی ها تحقیقات گسترده را انجام داده بود و حتی بعضی از این یافته در قالب مقاله‌ای توسط یک دانشجوی دکتری ایرانی در آلمان ترجمه و به صاحب‌نظران این حوزه معرفی شد. این اقدام زمینه‌ساز سفر پژوهشگران آلمانی به کاشان و برگزاری کلاس‌ها و تحقیقات مشترک برای تبیین روند تکاملی کوره‌های کشف‌شده گردید و در نهایت به انعقاد قراردادی میان مسئولان میراث فرهنگی ایران و طرف آلمانی تحت عنوان پروژه اریسمان انجامید که در چهارفصل مطالعاتی اجرا شد.و بدین ترتیب اولین پروژه بین المللی ایران در بعد از انقلاب و اولین پروژه گسترده بین رشته ای تاریخ ایران با رویکرد باستان شناسی ، معدنکاری کهن و فلزکاری کهن انجام شد در این پروژه سه کمیته باستان شناسی ، فلزکاری کهن و معدنکاری تشکیل شد که در هر کمیته یک مسئول ایرانی و یک مسئول المانی فعالیت می کرد و حسنعلیان عضو تخصصی هر سه گروه بود و نتایج این پروژه در یک کتاب بیش از 700 صفحه با عنوان Early mining and metallurgy on the western central iranian plateau و البته دهها مقاله بین المللی چاپ شده است. شاید دو نمونه از بزرگترین دستاورد آن این بوده که خط بطلانی بر این نظریه کشید که آناتولی را مرکز ذوب فلز در جهان می دانستند و ایران و فلات مرکزی قطعا پرچمدار این تکنولوژی در تاریخ بوده و دوم نقطه پایانی بود بر این باور که فن غال گزاری یا ،copolaition technic, را متعلق به اروپا و دوره رنسانس میدانستند این فن که مهمترین روش استخراج و استحصال طلا و نقره بوده متعلق به اریسمان و ان هم اوایل هزاره سوم قبل میلاد بوده است و تمام وسایل و ملزومات این تکنیک و صنعت در حفاری یافت شدند