معرفی اثر ماندگار و مرجع «یکصد سال آموزش و پرورش کاشان (۱۳۹۵ - ۱۲۹۵)»

کتاب «یکصد سال آموزش و پرورش کاشان» اثری مستند، تاریخی و پژوهشی است که به مناسبت نکو‌داشت صدمین سالگرد تأسیس آموزش و پرورش نوین در منطقه کاشان تالیف و تدوین شده است. این کتاب برآمده از یک فراخوان همگانی و تلاش خانه‌به‌خانه برای جمع‌آوری اسناد مکتوب، عکس‌های قدیمی، دفاتر امتحانی و مدارک تحصیلی به جای مانده از سده گذشته در این دیار است تا حافظه تاریخی و هویت فرهنگی این منطقه را برای نسل‌های آینده ماندگار کند.

مشخصات و ارکان پدیدآورنده کتاب

این کتاب ارزشمند حاصل یک کار گروهی گسترده در حوزه تاریخ شفاهی و سند پژوهی است که مشخصات ارکان آن به شرح زیر است:

• به کوشش: علیرضا فاضل دربندی (دبیر نکوداشت یکصد سالگی آموزش و پرورش کاشان)
• همکاران پژوهش و تدوین: مرتضی دهقان‌پور، مهرداد پورقاسم، پریوش حیدری، زهرا رسول‌زاده، حسین جندقیان بیدگلی و علیرضا پهلوانی.
• ویراستار: زهرا رسول‌زاده.
• زمان انتشار: پاییز ۱۳۹۵.

محتوا، اسناد و رویکرد کتاب

کتاب «یکصد سال آموزش و پرورش کاشان» صرفاً یک ثبت تاریخی ساده نیست، بلکه به عنوان یک کتاب مرجع به بررسی نقش آموزش و پرورش در توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی منطقه و همچنین بازخوانی آداب، رسوم و سنت‌های مذهبی با محوریت تعلیم و تربیت می‌پردازد. دبیرخانه این نکوداشت جهت تدوین کتاب موفق به شناسایی و ثبت صدها اثر تاریخی برجسته شد که بخش‌های مهمی از آن‌ها در صفحات کتاب منعکس شده است:

• قدیمی‌ترین اسناد مکتوب: در کتاب به بررسی قدیمی‌ترین کتاب درسی شناسایی‌شده منطقه به نام «صرف آموزگار» (نوشته‌شده در سال ۱۲۹۹ هجری شمسی) و اولین مدرک تصدیق ششم ابتدایی مکتوب صادر شده در سال ۱۳۰۳ هجری شمسی برای شخصی به نام «آقا رحیم» اشاره شده است.
• اولین مدرسه‌ساز و شخصیت‌ها: کتاب با تکیه بر اسناد مکتوب، از «مبصرالممالک» (نایب والی کاشان) به عنوان اولین مدرسه‌ساز منطقه در سال ۱۲۹۵ هجری شمسی یاد می‌کند که منزل شخصی خود را جهت تأسیس نخستین مدرسه نوین در اختیار «شیخ غلامرضا معارفی» قرار داد. همچنین به اسناد اهدای منزل محمد غفاری (کمال‌الملک) در روستای کله توسط فرزند مبصرالممالک (علی‌پاشاخان صالح) به عنوان «مدرسه صالح» پرداخته شده است.
• آلبوم تصاویر تاریخی: این اثر حاوی ده‌ها تصویر ناب از شخصیت‌های فرهنگی، پیشکسوتان، معلمان نمونه و فضاهای آموزشی کاشان از سال ۱۲۹۵ به بعد است.

اهمیت و ضرورت مکتوب‌سازی اثر

این کتاب به عنوان یک سند زنده، تلاش‌های خیرین مدرسه ساز، پیشکسوتان تعلیم و تربیت و بازنشستگان ادوار مختلف آموزش و پرورش کاشان را ارج نهاده است. چاپ این مجموعه آثار علاوه بر روشن کردن تاریک‌خانه‌های تاریخ فرهنگی کاشان، بستر مناسبی را برای مفاخرشناسی و پژوهش‌های جامعه‌شناختی آینده فراهم آورده است تا سرمایه‌های معنوی و تجربی نظام آموزشی منطقه به دست فراموشی سپرده نشود.