بررسی دستاوردهای پژوهشی دکتر مشهدی نوشآبادی در مطالعات فرهنگ و تاریخ کاشان
مصاحبه و نشست تخصصی با آقای دکتر محمد مشهدی نوشآبادی، عضو هیئت علمی گروه الهیات و معارف اسلامی (ادیان و فلسفه) دانشگاه کاشان، روز دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ با حضور آقای دکتر حیدری رئیس مرکز پژوهشی کاشانشناسی، آقای عابدینی و خانم خسروی در دفتر شهید سلیمانی واقع در ساختمان شهید رئیسی برگزار شد. موضوع این نشست «گزارش و ارزیابی آثار علمی مطالعات فرهنگ و تاریخ شهری کاشان در نگاه دکتر محمد مشهدی نوشآبادی» بود.
دکتر مشهدی نوشآبادی (متولد ۱۳۵۰ در نوشآباد) در این گفتوگو با اشاره به ریشههای علاقهمندی خود به پژوهشهای فرهنگی و تاریخی گفت: از نوجوانی به فرهنگ، سنتها، آیینها و هر آنچه به گذشته و هویت محلی مرتبط است علاقه داشته و همواره با دقت به پیرامون خود نگریسته و مشاهدات میدانی را مبنای پژوهش قرار داده است. وی افزود: در ۱۸سالگی با دستیابی به یک دوربین، عکاسی از آثار تاریخی نوشآباد را آغاز کرده و این مسیر بعدها با فعالیت در حوزه عکاسی و رسانه ادامه یافته است.
این پژوهشگر حوزه فرهنگ و تاریخ کاشان با بیان اینکه نوشآباد زادگاه و نقطه آغاز فعالیتهای علمی او بوده، اظهار داشت: نخستین کتابم با عنوان «نوشآباد در آیینه تاریخ؛ آثار تاریخی و فرهنگ» را در سال ۱۳۸۷ و در مقطع کارشناسی ارشد منتشر کردم. همچنین در سال ۱۳۸۶ به سفارش شهرداری نوشآباد کتاب «نوشآباد دیار کهن» به چاپ رسید. به گفته وی، تاکنون حدود ۴۰ تا ۵۰ مقاله پژوهشی در حوزه کاشانشناسی تألیف شده است.
وی با تأکید بر جایگاه تاریخی کاشان اظهار داشت: به باور من، کاشان در شمار پنج شهر تاریخی مهم ایران در کنار اصفهان، شیراز، تهران و مشهد قرار دارد. دکتر مشهدی نوشآبادی همچنین از تدوین اثری جامع درباره آثار تاریخی، فرهنگ و مشاهیر کاشان خبر داد که در حال حاضر مراحل نهایی را طی میکند و هنوز منتشر نشده است.
از دیگر آثار مهم وی، مجموعه ۱۲جلدی «مواد فرهنگی شیعه؛ بازتاب باورهای شیعی در هنر و معماری کاشان از دوره ایلخانی تا قاجار» است که در سال ۱۴۰۳ منتشر شده و شش جلد آن تألیف مستقل او و شش جلد دیگر بهصورت مشترک با دکتر غیاثیان نگارش یافته است. وی همچنین کتاب «توغهای ایرانی» را از آثار مورد علاقه خود دانست و افزود: این اثر و برخی دیگر از پژوهشها در خارج از کشور نیز با استقبال علمی روبهرو شدهاند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان در پایان با اشاره به برنامههای پژوهشی آینده خود گفت: در نظر دارم پژوهشی مستقل درباره قیصریه بازار کاشان انجام دهم، زیرا معتقدم مجموعه بازار کاشان از جمله ده اثر شاخص دوره اسلامی ایران به شمار میرود.
این نشست در ادامه برنامههای مرکز پژوهشی کاشانشناسی و با هدف ثبت دیدگاهها و ارزیابی آثار پژوهشگران حوزه فرهنگ و تاریخ شهری کاشان برگزار شد.
آقای دکتر محمد مشهدی نوشآبادی، پژوهشگر کوشای حوزه تاریخ و فرهنگ ایران، با تخصص و تمرکز ویژه بر کاشان و مناطق پیرامونی آن، آثار علمی متعددی را در قالب مقالات پژوهشی به جامعه علمی عرضه کردهاند. ایشان در طول سالها فعالیت پژوهشی خود، تحقیقاتی در زمینههای متنوعی از جمله آثار چوبی و معماری دوره قاجار و ایلخانی، سنگشناسی تاریخی، موسیقی مذهبی، آیینها و رسوم محلی، کاشیکاری، منسوجات، و تاریخ تصوف به انجام رساندهاند.
از جمله آثار پژوهشی برجسته ایشان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بررسی آثار چوبی صفرعلی بیدگلی، هنرمند نجار نیمه دوم دوره قاجار.
- تحقیقات بر روی موسیقی نوحههای سقایی، با تکیه بر نوحههای سقاخانه نوشآباد.
- مطالعات میدانی بر روی سنگ قبرهای تاریخی صفوی و قاجاری در روستای استرک کاشان.
- پژوهش جامع بر زیارتگاه سلطان میراحمد کاشان و سیر تحول تاریخی آن.
- بررسی تجلی مضامین عاشورایی در منسوجات ابریشمی اواخر دوره صفوی.
- شناسایی و معرفی اولین حسینیههای ایران بر پایه الواح وقفی.
- تحلیل آیین جل جلانی طامه نطنز و مقایسه آن با دیگر آیینهای آتش در ایران.
- مطالعه معماری و سیر تحول تاریخی زیارتگاه غایب در کاشان.
- تحلیل درب چوبی ایلخانی مسجد جامع قهرود، شامل بررسی کتیبهها، معرفی بانی و هنرمند.
- تحلیلی بر نوع و کارکرد ساعتهای سه گانه مجموعه عمادی کاشان در دوران تیموری و صفوی.
- بررسی کاشیهای هفت رنگ مزار در زیارتگاههای سلطان عطابخش و سلطان امیراحمد کاشان.
- تحلیل دینشناختی و اسطورهشناختی آیین ایرانی قربانی گاو در اسفنجان.
- بررسی دو رویکرد مذهبی غالی و معتدل بر دو لوح کاشی صفوی مسجد جامع کوهپایه.
- پژوهشی درباره تأثیرگذارترین صوفیان و مهمترین موضوعات عرفانی سده دوم تا چهارم هجری.
- معرفی کتیبه ایلخانی قنات لاالالون برزک کاشان.
- بررسی زیلوی نوشآباد به عنوان کهنترین فرش شناخته شده از دوران اسلامی ایران.
- مطالعات تاریخی و مردمشناختی سنگ قبرهای صفوی جوشقان استرک.
- تحلیل مرکز محله پنجه شاه کاشان با تأکید بر نقش زیارتگاه و عناصر معماری پیرامون.
- بررسی نگارههای زرینفام بر کاشی در دو بنای قدمگاهی کاشان از دوران ایلخانی و صفوی.
- تحلیل الواح زرینفام کاشان در اواخر سده نهم و نیمه اول سده دهم هجری.
- مطالعه آثار چوبی باقیمانده از مسجد جامع برزک، شامل بررسی کتیبههای نویافته و معرفی هنرمند.
- بررسی نقش دین بودایی در دوره ایلخانی با تأکید بر آرای علاء الدوله سمنانی.
- تحلیل آیین هوربابا به عنوان بازمانده جشنهای کهن ایرانی.
- معرفی شخصیت عبدالسلام کامویی؛ شیخ المشایخ سهروردیه در عراق عجم، یزد و کرمان.
برخی از این مقالات ارزشمند در مجله وزین کاشانشناسی به چاپ رسیده است که نشاندهنده عمق پژوهشها و اهمیت منطقه کاشان در مطالعات تاریخی و فرهنگی ایشان است. پژوهشهای آقای مشهدی نوشآبادی، گامی مهم در شناخت بهتر میراث غنی فرهنگی و تاریخی ایران، بهویژه منطقه کاشان، محسوب میشود.
نظر شما :